Kranti Nayika Mukta Salave (क्रांतीनायिका मुक्ता साळवे)

Kranti Nayika Mukta Salave (क्रांतीनायिका मुक्ता साळवे)

क्रांतीनायिका 
मुक्ता साळवे 

इतिहासाच्या विस्मृतीत हरवलेल्या एका तेजस्वी प्रज्ञासूर्याचा शोध म्हणजे प्रस्तुत पुस्तक होय. एकोणिसाव्या शतकाच्या मध्यात, जेव्हा समाजव्यवस्थेचे साखळदंड अत्यंत घट्ट होते, अशा काळात पुण्याच्या भिडे वाड्यातील एका चौदा वर्षांच्या दलित मुलीने आपल्या लेखणीतून जे वैचारिक वादळ निर्माण केले, त्याचा सखोल मागोवा लेखिकेने या ग्रंथात घेतला आहे. महात्मा जोतीराव फुले आणि ज्ञानज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या संस्कारांतून घडलेल्या मुक्ता साळवे यांनी १८५५ मध्ये लिहिलेला 'मांग महारांच्या दुःखाविषयी' हा निबंध म्हणजे आधुनिक भारतातील दलित आणि स्त्रीवादी साहित्याचा पहिला हुंकार आहे. पेशवाईतील अमानुष अत्याचारांचे दस्तऐवजीकरण आणि ब्राह्मणी वर्चस्ववादावर केलेले तार्किक प्रहार यांमुळे हे साहित्य आजही तितकेच ज्वलंत आणि दिशादर्शक वाटते. हे पुस्तक केवळ एका ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वाचे चरित्र नसून, तो एका नाकारलेल्या अस्तित्वाचा स्वतःच्या शोधापर्यंतचा विलक्षण प्रवास आहे.

लेखक: मोहिनी कारंडे
प्रकाशक: हार्ट पब्लिकेशन