Shivchhatrapatinchi Patre Khand 1 (शिवछत्रपतींची पत्रे खंड १)

शिवछत्रपतींची पत्रे खंड १

छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी आपल्या सुभेदारांना शेतकऱ्यांशी प्रामाणिक, न्याय्य आणि सहानुभूतीपूर्ण वागणूक देण्याचे आदेश दिले होते. रयतेवर अन्याय करू नये, बटाईप्रमाणे योग्य हिस्सा द्यावा आणि राजभाग योग्य पद्धतीने घ्यावा, असे स्पष्ट निर्देश होते.
ज्या शेतकऱ्यांकडे शेती करण्याची ताकद आहे पण साधनसामग्री (बैल, नांगर, अन्नधान्य) नाही, त्यांना सरकारकडून आर्थिक मदत द्यावी, बैल-बी-बियाणे उपलब्ध करून द्यावे आणि हळूहळू परतफेड घ्यावी, अशी कल्याणकारी भूमिका त्यांनी मांडली.
शेतकरी उभा राहावा, पडिक जमीन लागवडीखाली यावी आणि गावांची प्रगती व्हावी, यासाठी आवश्यक तेवढा खर्च करण्यासही त्यांनी तयारी दर्शवली. तसेच, परिस्थितीमुळे बाकी थकलेली असेल तर ती माफ करण्याचाही आदेश दिला.
यातून त्यांच्या शेतकरीहिताच्या, न्यायप्रिय आणि लोककल्याणकारी धोरणाची स्पष्ट झलक दिसते.

लेखक. डॉ. अनुराधा गोविंद कुलकर्णी 
प्रकाशक. भारत इतिहास संशोधक मंडळ