Shivchhatrapatinchi Patre Khand 2 (शिवछत्रपतींची पत्रे खंड २)

शिवछत्रपतींची पत्रे खंड २

छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी आपल्या लष्कराला कठोर ताकीद दिली होती की रयतेवर कोणताही जुलूम करू नये. पावसाळा व उन्हाळ्याच्या काळात धान्य, चारा आणि इतर साठा मर्यादित असल्याने सैनिकांनी संयमाने व शिस्तीत वागावे, बाजारातूनच वस्तू विकत घ्याव्यात आणि कुणब्यांना त्रास देऊ नये, असे आदेश दिले.
जबरदस्ती, लूटमार किंवा गावकऱ्यांवर अन्याय केल्यास लोक पळून जातील, शेती उद्ध्वस्त होईल आणि बदनामी होईल, असा इशाराही त्यांनी दिला. तसेच आग लागून गवत किंवा साठा जळू नये म्हणून दक्षता घेण्यास सांगितले.
एकूणच, शिस्त, जबाबदारी, रयतेचे संरक्षण आणि संसाधनांची योग्य काळजी घेणे हेच त्यांच्या ताकीदचे मुख्य तत्त्व होते.

लेखक. डॉ. अनुराधा गोविंद कुलकर्णी 
प्रकाशक. भारत इतिहास संशोधक मंडळ